Hidrolik Yağı Ne Zaman Değişir, Değişim Nasıl Yapılır?

Hidrolik yağı ne zaman değişir sorusunun kısa cevabı şu: üretici kitapçığındaki çalışma saati dolduğunda ya da yağ analizi yağın sınır değerleri aştığını gösterdiğinde, hangisi önce gelirse. Hidrolik yağ değişimi, işlevini yitirmeye başlamış yağın sistemden boşaltılıp filtreleri ve tankı temizlenmiş devreye yeni yağın doldurulduğu bakım işlemidir. Saat aralığı bir üst sınırdır. Ağır çalışan, tozlu ya da sıcak ortamdaki makine bu sınıra varmadan yağını tüketebilir.

Bu yazıda yağın neden yaşlandığını, değişimi haber veren beş işareti, iş makinesi üreticilerinin verdiği saat aralıklarını ve yağ analizinde hangi sınırların "artık değiştir" dediğini anlatıyoruz. Son bölümde değişimin sahada adım adım nasıl yapıldığını ve en sık yapılan hataları topladık.

Hidrolik yağı ne zaman değişir: saate mi bakılır, yağın durumuna mı?

İkisine birden bakılır. Saat aralığı, üreticinin ortalama çalışma koşulu için verdiği güvenli üst sınırdır. Yağın gerçek durumu ise yağ analiziyle ölçülür ve çoğu zaman saatten daha doğru bir karar verir.

Noria'nın yağ değişim aralıklarını uzatma üzerine yazısı bu konuda net bir tavır alır: takvime ya da çalışma saatine dayalı değişim tercih edilmez, durum bazlı değişim genellikle çok daha ekonomik ve verimlidir. Yazıdaki örnekte bir okur, üreticinin sürekli çalışma için verdiği 2000 saatlik değişim aralığını uyguladığını söyler ve yağın bundan sonra ne kadar daha kullanılabileceğini sorar. Cevap, temizlik ve kuruluk hedefi koyup düzenli numuneyle yağı izlemektir.

Pratikte işletmelerin çoğu iki yöntemi birleştirir. Saat aralığı takvime yazılır, ara dönemde yağ analizi ve gözle kontrol yapılır. Analiz sınırı saat dolmadan aşılırsa yağ erken değişir; analiz temiz çıkıyorsa üretici izin verdiği ölçüde aralık uzatılabilir. Garanti süresi içindeki makinede aralığı uzatmadan önce üreticiye ya da bayiye danışın.

Hidrolik yağ neden yaşlanır?

Hidrolik yağ dört yoldan bozulur: oksidasyon, su girişi, partikül kirliliği ve katkı maddelerinin tükenmesi. Yağın baz stoku ve içindeki köpük önleyici, oksidasyon önleyici, aşınma önleyici katkılar ilk günkü özelliklerini zamanla kaybeder. Wikipedia'nın hidrolik sıvı maddesi yağın birincil görevini güç iletmek olarak tanımlar, ama aynı yağ sistemi yağlar, ısıyı taşır ve elemanları korozyondan korur. Bozulan yağ bu görevlerin hepsinde birden geriler.

Oksidasyon (yağın oksijenle tepkimeye girip asidik ürünler ve tortu oluşturması) sıcaklıkla hızlanır. Tortu, valf sürgülerinde vernik tabakası bırakır ve sürgünün takılmasına yol açar. Su yağlama filmini zayıflatır, pası ve oksidasyonu hızlandırır. Partiküller ise pompadan silindire kadar her yüzeyi zımpara gibi aşındırır.

Kirliliğin payı küçük değildir. HYDAC'ın yağ temizliği sayfasına göre hidrolik sistemlerdeki arızaların %80'e kadarı kirlenmiş yağdan gelir; sayfa partikülleri, suyu, tortuyu ve sıvı kirleticileri bu hataların kaynağı olarak sayar. Yani yağ değişimi yalnız yağı tazelemek değil, sistemdeki kir yükünü sıfırlamak için de yapılır. Yağı hangi viskozitede seçeceğinizi ise doğru viskozite rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Değişimi haber veren 5 işaret

Yağ, değişim zamanını çoğu zaman belli eder. Aşağıdaki beş işaretten biri görülüyorsa saat aralığını beklemeden numune alın ya da yağı değiştirin.

Bu işaretlerin hiçbiri tek başına teşhis değildir. Bulanık yağ su girişini gösterir ama suyun nereden girdiğini söylemez. Bu yüzden değişimden önce nedeni bulmak gerekir; aksi halde yeni yağ da aynı yoldan bozulur.

Üretici saat aralığı: kitapçık ne diyor?

Saat aralığını belirleyen tek belge makinenizin kullanım ve bakım kitapçığıdır. Aynı sınıftaki iki makine için bile değerler farklıdır, çünkü tank hacmi, filtrasyon kalitesi ve kullanılan yağ tipi değişir.

Ekskavatör hidrolik yağı kaç saatte değişir?

Birkaç örnek, aralığın ne kadar oynadığını gösterir. Volvo EC330B ekskavatörünün kullanım kitapçığı hidrolik yağın her 2000 saatte bir değiştirilmesini ister ve yaklaşık 620 litrelik tank hacmi verir. Kubota K008-3 mini ekskavatörün kitapçığı ise 1000 saatlik aralığın yapılan işin türüne göre belirlendiğini, hidrolik kırıcı kullanıldığında yağın daha sık değiştirilmesi gerektiğini yazar.

Kırıcı notu önemlidir. Kırıcı yağı hızla ısıtır ve sisteme daha çok kir sokar; kırıcı çalışma oranı arttıkça kitapçıktaki aralık belirgin şekilde kısalır. Ağır kırıcı işi yapan bir makinede normal kazı aralığını uygulamak, yağın ömrünü fazlasıyla zorlamaktır.

Saat aralığını kısaltan çalışma koşulları

Kitapçıktaki aralık "normal" çalışma için verilir. Şu koşullarda aralık kısalır ya da yağ analizi zorunlu hale gelir:

• Tozlu şantiye, maden ve kırma eleme tesisi gibi kirli ortamlar
• Yazın uzun süre yüksek tank sıcaklığında çalışma
• Islak ortam, sık yıkama ya da büyük sıcaklık farkı nedeniyle tankta yoğuşma
• Hidrolik kırıcı ve benzeri ataşmanlarla yoğun çalışma
• Sık hortum patlaması ya da açık devre onarımı sonrası sisteme giren kir

Yağ analizine göre değişim: hangi sınırlar "değiştir" der?

Yağ analizi, değişim kararını ölçüme bağlar. Numune laboratuvara gider; partikül sayımı, su, viskozite ve asit sayısı (TAN, yağdaki asidik oksidasyon ürünlerinin ölçüsü) raporlanır. Her değer yeni yağın kendi değeriyle karşılaştırılır.

Sınırların nasıl kurulduğuna dair iyi bir örnek, filtre üreticisi Schroeder Industries'in TroubleCheck yağ analizi kılavuzudur. Kılavuza göre viskozitenin yeni yağdan %10 sapması dikkat, %15 sapması kritik sınırdır. ISO temizlik kodunda hedefin bir kademe aşılması dikkat, iki kademe aşılması kritik kabul edilir.

Tabloda dikkat çeken nokta şu: kılavuz, yalnız asit sayısı kritik sınırı aştığında yağın hemen değiştirilmesini ister. Viskozite ve temizlik kodunda ise önce kısmi değişim, filtrasyon ya da kir kaynağının giderilmesi önerilir. Bu sınırlar genel değerlerdir; makine ve yağ üreticisinin verdiği özel sınır varsa o esas alınır.

Yağ analizini bir programa bağlamak istiyorsanız ölçüm aralığını ve trend okumayı kestirimci bakım yazımızda ayrıca ele aldık.

Hidrolik yağ temizleme mi, tam değişim mi?

Her kirli yağın atılması gerekmez. Yağın kimyası sağlamsa, yani viskozite ve asit sayısı sınır içindeyse ama partikül ve su yüksekse, hidrolik yağ temizleme çoğu zaman değişimden daha mantıklıdır. Oksitlenmiş, asitlenmiş ya da yanlış yağla karışmış yağ ise temizlenmez, değiştirilir.

Noria'nın aynı yazısı temizlemenin etkisini sayıyla anlatır: yalnız partikülleri uzaklaştırarak yağ ömründe iki ila üç katlık uzama elde etmek zor değildir. Yazıya göre yağdaki nemi 1000 ppm'den 250 ppm'e indirmek de teorik ömrü iki katına çıkarır. Yazar, neredeyse her sistemin böbrek döngüsü (ana devreden bağımsız çalışan yan filtrasyon hattı) filtrasyonundan fayda göreceğini ekler.

Yan filtrasyon ne zaman devreye girer?

Temizleme sabit bir yan filtre ünitesiyle ya da taşınabilir filtre arabasıyla yapılır. Hangisinin uygun olduğunu tank hacmi, kir yükü ve makinenin çalışma düzeni belirler. Partikül ve nem sorunu yaşayan sistemlerde hidrolik yağ filtrasyon sistemleri hizmetimizde mevcut filtreyi gözden geçiriyor, gerekirse üniteye sonradan filtrasyon ekliyoruz.

Hidrolik yağ değişimi nasıl yapılır?

Değişimin amacı yalnız eski yağı boşaltmak değil, kirin geri dönmesine fırsat vermemektir. Sahada uyguladığımız sıra iki aşamalıdır. İlk aşama hazırlık ve boşaltmadır:

1. Makineyi kısa bir süre çalıştırıp yağı ısıtın; ılık yağ daha iyi akar ve tortuyu askıda taşır; sıcak yağ cildi yaktığı için eldiven ve gözlük kullanın.
2. Ataşmanı ve bomu kitapçıktaki konuma getirip yere indirin, motoru durdurun, emniyet kilidini devreye alın.
3. Tank basıncını havalandırma kapağından tahliye edin ve devredeki basıncı kumanda kollarıyla boşaltın.
4. Yağı boşaltma tapasından temiz bir kaba alın ve atık yağı mevzuata uygun şekilde teslim edin.

İkinci aşama temizlik ve dolumdur:

1. Tank dibindeki tortuyu temizleyin, emiş süzgecini ve mıknatısları yıkayın, havalandırma filtresini değiştirin.
2. Dönüş ve basınç filtre elemanlarını yenileyin; kirli filtrenin üzerine yeni yağ koymak, temizliğin yarısını boşa harcamaktır.
3. Yeni yağı açık bidondan dökmek yerine filtreli bir dolum pompasıyla doldurun.
4. Sistemin havasını alın, silindirleri birkaç kez tam strok çalıştırın, sonra seviyeyi göstergeden kontrol edip tamamlayın.

Değişimde hangi filtreler yenilenir?

Bir hidrolik devrede filtreleme çoğunlukla şu noktalarda yapılır. Emiş süzgeci pompanın girişinde iri parçaları tutar, basınç filtresi pompadan sonra hassas valfleri korur, dönüş filtresi tanka dönen yağdaki aşınma partiküllerini yakalar. Tank havalandırma filtresi ise tank nefes alırken içeri girmek isteyen tozu durdurur.

Bu dört filtre arasında en çok unutulan sonuncusudur. Oysa yağ seviyesi her inip çıktığında tank dışarıdan hava çeker; havalandırma filtresi yoksa ya da tıkalıysa, yeni yağın ilk kiri buradan gelir. Makinenizde hangi filtrelerin bulunduğunu ve değişim sırasını kitapçıktaki bakım tablosundan kontrol edin.

Bir hatırlatma: tankı boşaltmak, silindirlerde, hortumlarda ve soğutucuda kalan yağı boşaltmaz. Yağ ciddi şekilde bozulmuşsa ya da farklı tip yağa geçiliyorsa, hatlardaki eski yağın da çıkarılması ve gerekirse sistemin yıkanması gerekir. Volvo'nun kitapçığı da mineral yağdan biyobozunur yağa geçişte yetkili servise danışılmasını ister.

Değişimde sık gördüğümüz hatalar

Mobil servis ekibimizin sahada en sık karşılaştığı hatalar ölçüyle değil alışkanlıkla ilgili:

• Yağı rengine bakarak değiştirmek ya da değiştirmemek. Pompayı aşındıran partiküller gözle görülmez; renk temiz görünse de temizlik kodu yüksek olabilir.
• Farklı marka ya da tipte yağı üst üste eklemek. Katkı paketleri birbirine uymayabilir; tamamlama için tanktaki yağın aynısını kullanın.
• Bidonu açık bırakmak. Depoda açık duran yeni yağ, makineye girmeden toz ve nem alır.
• Nedeni bulmadan yağı tazelemek. Suyun girdiği kapağı ya da kirin girdiği havalandırmayı onarmadan yapılan değişim, aynı sorunu bir sonraki numuneye erteler.

Bu listeye bir gözlem ekleyelim: atölyede "yağı daha yeni değiştirdik" cümlesini en çok, filtresi değişmemiş makinelerde duyuyoruz.

Babacan Hidrolik'te yağ değişimi: önce ölçüm

Babacan Hidrolik olarak yağ değişimini bir rutin değil, bir teşhis fırsatı olarak görüyoruz. Mobil servis ekibimiz değişimden önce tank sıcaklığını, basıncı ve filtre durumunu kontrol ediyor; yağdaki su ya da partikülün nereden geldiğini bulmadan işi kapatmıyoruz. Ankara ve çevresinde aynı gün yerinde müdahale edebildiğimiz için iş makinesini atölyeye taşımadan değişimi şantiyede yapabiliyoruz.

Yağ ve filtre değişimini, kaçak kontrolünü, basınç ve sıcaklık ölçümünü bir bakım takviminde toplayan hidrolik bakım hizmetimiz, her makine için doğru değişim aralığını kitapçık ve ölçüm sonuçlarıyla birlikte belirliyor. Aylık ortalama 700 araç bakımı yapan bir ekip olarak şunu görüyoruz: yağı zamanında değişen makine değil, yağını temiz tutan makine uzun yaşıyor.

Makinenizin yağ değişim zamanını belirlemek ya da değişimi filtre ve tank temizliğiyle birlikte yaptırmak istiyorsanız iletişim sayfamızdan makinenin modelini ve çalışma saatini bize yazın; Ankara ve çevresinde aynı gün yerinde müdahale ediyor, yağın durumunu ölçümle değerlendiriyoruz.

Bu içerik Babacan Hidrolik ekibi tarafından hazırlanmıştır. Babacan Hidrolik, 2015'ten bu yana Ankara Ostim'de hidrolik servis, bakım ve imalat hizmeti veriyor. Yağ değişimi için çağrıldığımız makinelerde ilk sorduğumuz şey yağın yaşı değil, en son ne zaman numune alındığıdır. Katalog değerleri üreticiye ve modele göre değişir; uygulamada makinenizin güncel üretici dokümanını esas alın.

Hidrolik Yağ Değişimi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Hizmetlerimiz

Hidrolik Yağ Filtrasyon Sistemleri Hidrolik Servis Hidrolik Bakım